Открытый доступ Открытый доступ  Ограниченный доступ Платный доступ или доступ для подписчиков

Фармакология лекарственных средств с антиэстрогеновыми свойствами

Елена Николаевна Карева, Ольга Михайловна Олейникова, Светлана Юрьевна Сереброва, Ирина Николаевна Кононова, Виля Ахтямовна Булгакова, Наталия Геннадьевна Бондарчук, А. В. Бондарчук, Сергей Константинович Яровой

Аннотация


Обзор посвящен развитию антиэстрогеновых лекарственных средств: переходу от стандартных схем (избирательные модуляторы рецепторов эстрогенов, ингибиторы ароматазы) к инновационным стратегиям с использованием селективных индукторов деградации эстрогеновых рецепторов (SERD). В фокусе — мишени действия новых антиэстрогенов, механизмы развития резистентности к ним клеток и возможные пути ее преодоления, актуальные клинические данные и перспективы дальнейших исследований. Показано, что новизна современной антиэстрогеновой стратегии заключается не только в появлении новых молекул, но и в смене самой логики применения: от простой блокады эстрогенового сигнала к целенаправленному снижению уровня рецепторов, комбинированному подходу и более точной адаптации препаратов под профиль резистентности.

Ключевые слова


антиэстрогены; рак молочной железы; эстрогеновые рецепторы; селективный индуктор деградации эстрогеновых рецепторов; селективные модуляторы эстрогеновых рецепторов; фулвестрант; ингибиторы CDK4/6; резистентность к антиэстрогенам

Полный текст:

PDF

Литература


Е. Н. Карева, Эксперим. и клин. фармакол., 66(4), 71 – 78 (2003).

Е. Н. Карева, Н. Л. Шимановский, Молекулярная медицина, № 1, 10 – 18 (2011).

М. А. Орлов, Ген PSEN2 — ГЕНОКАРТА Генетическая энциклопедия (2022). — https://www.genokarta.ru/gene/PSEN2 (Дата обращения: 15.08.2025).

П. В. Сергеев, Е. Н. Карева, Вопр. онкол., 40(4–6) 145 – 150 (1994).

A. Abot, C. Fontaine, R. Letron, et al., Endocrinology, 154(6), 2222 – 2233 (2013); DOI: 10.1210/en.2012-2059

F. Andre, E. Ciruelos, G. Rubovszky, et al., N. Engl. J. Med., 380(20), 1929 – 1940 (2019); DOI: 10.1056/NEJMoa1813904

R. Baird, M. Oliveira, E. M. C. Gil, et al., Cancer Res., 81(4 Suppl) (2021); DOI: 10.1158/1538-7445.Sabcs20-ps11-05

A. Bardia, S. Chandarlapaty, H. M. Linden, et al., Nat. Commun., 13(1), 4116 (2022); DOI: 10.1038/s41467-022-31668-8

M. Berry, D. Metzger, P. Chambon, EMBO J., 9(9), 2811 – 2818 (1990); DOI: 10.1002/дж.1460-2075.1990.tb07469.x

F.-C. Bidard, V. G. Kaklamani, P. Neven, et al., J. Clin. Oncol., 40, 3246 – 3256 (2022); DOI: 10.1200/JCO.22.00338

S. Chandarlapaty, H. M. Linden, P. Neven, et al., J. Clin. Oncol., 39(15 Suppl), 1058 (2021); DOI: 10.1200/JCO.2021.39.15suppl.1058

Clinical Program Update: ARV-471 & ARV-110; https://ir.arvinas.com/static-files/ae52b7dd-e872-483a-bd26-070bae 7d56b8 (accessed December 14, 2020).

C. E. Connor, J. D. Norris, G. Broadwater, et al., Cancer Res., 61(7), 2917 – 2922 (2001).

S. Dauvois, P. S. Danielian, R. White, M. G. Parker, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A., 89(9), 4037 – 4041 (1992); DOI: 10.1073/pnas.89.9.4037

C. De Savi, R. H. Bradbury, A. A. Rabow, et al., J. Med. Chem., 58(20), 8128 – 8140 (2015). DOI: 10.1021/acs.jmedchem.5b00984

D. J. De Friend, A. Howell, R. I. Nicholson, et al., Cancer Res., 54(2), 408 – 414 (1994).

A. Di Leo, G. Jerusalem, L. Petruzelka, et al., J. Clin. Oncol., 28(30), 4594 – 4600 (2010); DOI: 10.1200/JCO.2010.28.8415

M. J. Ellis, A. Llombart-Cussac, D. Feltl, et al., J. Clin. Oncol., 33(32), 3781 – 3787 (2015); DOI: 10.1200/JCO.2015.61.5831

S. W. Fanning, R. Jeselsohn, V. Dharmarajan, et al., Elife, 7 (2018); DOI: 10.7554/eLife.37161

J. Flanagan, Y. Qian, S. Gough, et al., Cancer Res., 79, P5-04-18 (2019).

C. Fribbens, B. O’Leary, L. Kilburn, et al., J. Clin. Oncol., 34(25), 2961 – 2968 (2016); DOI: 10.1200/JCO.2016.67.3061

B. J. Furr, V. C. Jordan, Pharmacol. Ther., 25(2), 127 – 205 (1984).

F. Garner, M. Shomali, D. Paquin, et al., Anticancer Drugs, 26(9), 948 – 956 (2015); DOI:10.1097/CAD.0000000000000271

M. K. Gibson, L. A. Nemmers, Endocrinology, 129(4), 2000 – 2010 (1991).

M. M. Gottardis, S. P. Robinson, P. G. Satyaswaroop, V. C. Jordan, Cancer Res., 48(4), 812 – 815 (1988).

E. Hamilton, L. Vahdat, H. S. Han, et al., Cancer Res., 82(4 Suppl), PD13-08 (2022); DOI: 10.1158/1538-7445.Sabcs21-pd13-08

E. P. Hamilton, J. S. Wang, T. Pluard, et al., Cancer Res., 82(4 Suppl), P1 – 17 – 10 (2022); DOI: 10.1158/1538-7445.Sabcs21-p1-17-10

G. N. Hortobagyi, S. M. Stemmer, H. A. Burris, et al., N. Engl. J. Med., 386(10), 942 – 950 (2022); DOI: 10.1056/NEJMoa2114663

A. Howell, J. F. Robertson, J. Quaresma Albano, et al., J. Clin. Oncol., 20(16), 3396 – 3403 (2002); DOI: 10.1200/JCO.2002.10.057

N. Howlader, S. F. Altekruse, C. I. Li, et al., J. Natl. Cancer Inst., 106(5) (2014); DOI: 10.1093/jnci/dju055

https://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast-subtypes.html

D. Huang, L. Tang, F. Yang, et al., Am. J. Transl. Res., 11(9), 6055 – 6065 (2019).

S. Kim, J. Chen, T. Cheng, et al., Nucleic Acids Res., 49(D1), 1388 – 1395 (2021).

B. Kingston, A. Pearson, M. T. Herrera-Abreu, et al., J. Clin. Oncol., 40(16 suppl), 1009 (2022); DOI: 10.1200/JCO.2022.40.16suppl.1009

L. Klein-Hitpass, S. Y. Tsai, G. L. Greene, et al., Mol. Cell. Biol., 9 (1), 43 – 49 (1989).

M. van Kruchten, E. G. de Vries, A. W. Glaudemans, et al., Cancer Discov., 5(1), 72 – 81 (2015); DOI: 10.1158/2159-8290.CD-14-0697

J. Liang, J. R. Zbieg, R. A. Blake, et al., J. Med. Chem., 64(16), 11841 – 11856 (2021); DOI: 10.1021/acs.jmedchem.1c00847

E. Lim, K. L. Jhaveri, J. A. Perez-Fidalgo, et al., J. Clin. Oncol., 38(15 suppl), 1023 (2020) DOI: 10.1200/JCO.2020.38.15suppl.1023

J. Liu, S. Zheng, V. L. Akerstrom, et al., J. Med. Chem., 59(17), 8134 – 8140 (2016); DOI: 10.1021/acs.jmedchem.6b00753

M. Maglakelidze, I. Bulat, D. Ryspayeva, et al., J. Clin. Oncol., 39(15 suppl), 1063 (2021); DOI: 10.1200/JCO.2021.39.15suppl.1063

P. McCormack, F. Sapunar, Clin. Breast Cancer, 8(4), 347 – 351 (2008); DOI: 10.3816/CBC.2008.n.040

D. P. McDonnell, S. E. Wardell, J. D. Norris, J. Med. Chem., 58(12), 4883 – 4887 (2015); DOI: 10.1021/acs.jmedchem.5b00760

M. Mottamal, B. Kang, X. Peng, G. Wang, ACS Omega, 6(14), 9343 – 9334 (2021); DOI: 10.1021/acsomega.0c06362

Z. Nawaz, D. M. Lonard, A. P. Dennis, et al., Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A., 96, 1858 – 1862 (1999).

M. Oliveira, E. P. Hamilton, J. Incorvati, et al., J. Clin. Oncol., 40(16 suppl), 1032 (2022) DOI: 10.1200/JCO.2022.40.16_suppl.1032

A. D. Parisian, S. A. Barratt, L. Hodges-Gallagher, et al., Mol. Cancer Ther., 23(3), 285 – 300 (2024); DOI: 10.1158/1535-7163.MCT-23-0351

M. Patel, C. Alemany, Z. Mitri, et al., Cancer Res., 82 (4 Suppl), P1-17-12 (2022); DOI: 10.1158/1538-7445.Sabcs21-p1-17-12

A. C. W. Pike, A. M. Brzozowski, J. Walton, R. F. Hubbard, Structure, 9, 145 – 153 (2001); DOI: 10.1016/S0969-2126(01)00568-8

A. Ng. Raymond, S. Barratt, A. Parisian, G. S. Palanisamy, ACS Omega, 10, 22685 – 22700 (2025); DOI: 10.1021/acsomega.4c11023

J. F. Robertson, J. P. Lindemann, A. Llombart-Cussac, et al., Breast Cancer Res. Treat., 36(2), 503 – 511 (2012); DOI: 10.1007/s10549-012-2192-4

J. F. R. Robertson, I. M. Bondarenko, E. Trishkina, et al., Lancet, 388(10063), 2997 – 3005 (2016); DOI: 10.1016/S0140-6736(16)32389-3

J. F. Robertson, R. I. Nicholson, N. J. Bundred, Cancer Res., 61(18), 6739 – 6746 (2001).

H. S. Rugo, R. S. Finn, V. Dieras, et al., Breast Cancer Res. Treat., 174(3), 719 – 729 (2019); DOI: 10.1007/s10549-018-05125-4

H. S. Rugo, F. Lerebours, E. Ciruelos, et al., Lancet Oncol., 22(4), 489 – 498 (2021); DOI: 10.1016/S1470-2045(21)00034-6

J. S. Scott, T. A. Moss, A. Balzs, et al., J. Med. Chem., 63(23), 14530 – 14559 (2020); DOI: 10.1021/acs.jmedchem.0c01163

D. Serrano, M. Lazzeroni, S. Gandini, et al., Breast Cancer Res., 15(3), R47 (2013); DOI: 10.1186/bcr3439

A. Sharma, W. Toy, V. S. Guillen, et al., ACS Chem. Biol., 13, 3374 – 3384 (2018); DOI: 10.1021/acschembio.8b00877

R. L. Siegel, K. D. Miller, N. S. Wagle, A. Jemal, Cancer J. Clin., 73(1), 17 – 48 (2023); DOI: 10.3322/caac.21763

D. J. Slamon, P. Neven, S. Chia, et al., J. Clin. Oncol., 36(24), 2465 – 2472 (2018); DOI: 10.1200/JCO.2018.78.9909

D. J. Slamon, P. Neven, S. Chia, et al., Ann. Oncol., 32(8), 1015 – 1024 (2021); DOI: 10.1016/j.annonc.2021.05.353

J. M. Spoerke, S. Gendreau, K. Walter, et al., Nat. Commun., 7, 11579 (2016); DOI: 10.1038/ncomms11579

D. Teesha, F. Zhou, S. Davendra, et al., Drug Des., Develop. & Ther., 16, 2933 (2022); DOI: 10.2147/DDDT.S380925

W. Toy, Y. Shen, H. Won, et al., Nat. Genet., 45(12), 1439 – 1445 (2013); DOI: 10.1038/ng.2822

W. Toy, H. Weir, P. Razavi, et al., Cancer Discovery, 7(3), 277 – 287 (2017); DOI: 10.1158/2159-8290.CD-15-1523

T. Traboulsi, M. El Ezzy, V. Dumeaux, et al., Oncogene, 38, 1019 – 1037 (2019); DOI: 10.1038/s41388-018-0468-9

N. C. Turner, S. Loi, H. M. Moore, et al., Cancer Res., 82(4 Suppl), PD13 – 07 (2022); DOI: 10.1158/1538-7445.Sabcs21-pd13-07

A. Vallet, M. El Ezzy, M. Diennet, et al., J. Biol. Chem., 299(1), No. 102757 (2023); DOI: 10.1016/дж.jbc.2022.102757

A. E. Wakeling, J. Bowler, J. Steroid Biochem., 31(4B), 645 – 653 (1988); DOI: 10.1016/0022-4731(88)90014-3

A. E. Wakeling, M. Dukes, J. Bowler, Cancer Res., 51(15), 3867 – 3873 (1991).

A. E. Wakeling, J. Bowler, J. Steroid Biochem., 30(1 – 6), 141 – 147 (1988).

A. E. Wakeling, J. Bowler, J. Endocrinol., 112(3), R7 – 10 (1987).

L. Wang, T. Han, ACS Chem. Biol., 19, 2383 (2024); DOI: 10.1021/acschembio.4c00606

S. E. Wardell, A. P. Yllanes, C. A. Chao, et al., Breast Cancer Res. Treat., 179, 67 – 77 (2020); DOI: 10.1007/s10549-019-05454-y

P. Webb, P. Nguyen, C. Valentine, et al., Mol. Endocrinol., 13, 1672 – 1685 (1999).

T. M. Willson, B. R. Henke, T. M. Momtahen, et al., J. Med. Chem., 37(11), 1550 – 1552 (1994); DOI: 10.1021/jm00037a002

Y. L. Wu, X. Yang, Z. Ren, et al., Mol. Cell, 18(4), 413 – 424 (2005); DOI: 10.1016/j.molcel.2005.04.014




DOI: https://doi.org/10.30906/0869-2092-2026-89-8-14-23

Ссылки

  • На текущий момент ссылки отсутствуют.





© Издательский дом «Фолиум», 1993–2026


Наши партнеры:

      


Наши издания:
Подписаться на наши издания Вы можете через  Объединенный каталог «Пресса России», а также на сайтах агентств «УП Урал Пресс», «Ивис», «Прессинформ» и «Профиздат»Адрес pедакции:
Москва, Алтуфьевское ш., 48, корп. 1
Тел.: +7 985 258-13-34
E-mail: ekf@folium.ru